Category: FESTIVAL
11 Juli '09 - 20:23
NORTH SEA JAZZ 2009 DAG 1, JOHN ZORN: OVERWELDIGEND!
North Sea Jazz Festival, Ahoy Rotterdam - 10 juli 2009
Tekst Louis Obbens beeld Louis Obbens en Hans Speekenbrink
In tegenstelling tot de opvatting van traditionalisten is Jazzmuziek meer dan andere muziekstromingen een kunstuiting die bij voortdurend uitdaagt, prikkelt, vernieuwd en zich laat bestuiven door andere stijlen maar het ook niet nalaat maatschappelijke ontwikkelingen te becommentariëren. Het heeft er na meer dan 100 jaar Jazz toe geleid dat de Jazz allang niet meer alleen afkomstig is uit de bakermat Amerika. De Europese Jazz is inmiddels niet meer dan een begrip en misschien wel de motor van de vernieuwing. Jazz is ook niet louter de muziek die geworteld is New Orleans. Het
ontwikkelde zich via ondermeer de bebop uiteindelijk naar de free-jazz. Het kent inmiddels ontelbare varianten die de kenmerken improvisatie, vernieuwing en individualiteit hoog in het vaandel dragen. De programmering van de 34e editie toonde vooraf aan dat de organisatie over lef beschikte. Naast de vertrouwde mix van Jazz en Pop stelde het niet alleen de Japanse jazz centraal maar wist het ook John Zorn als ‘ Artist of Residence’ te strikken.
Het thema Japan stond vrijdag in het teken van de in het eigen land zeer levendige door jonge muzikanten uitgevoerde clubjazz. Dit doormiddel van overweldigend gespeelde muziek beinvloed uit de jaren ’60 en ’70, met een snufje latin, door Quasimode. De Jazzdance van Kyoto Jazz Massive Live Set; de in Japan immens populaire feestelijk Jazzpunk van Soil&Pimp sessions en de aanstekelijke groove van relatief oudgediende DJ Toshio Mtsuura.
Velen zullen ook reikhalzend hebben uitgekeken naar de spil van de experimentele down town muziek uit New York van de muzikaal virtuoze kameleon, ‘avant-terrible’ en meer dan uitgesproken John Zorn. Hoogst zelden in Nederland te zien en dan nog wel op NSJ met maar liefst 6 ‘working bands’, keurig verspreid over de drie festival dagen.
Op vrijdag met The Dreamers en de zeer productieve all-star formatie Masada. Het werd moeilijk kiezen op deze dag met naast bovengenoemden ook nog eens de aardige zangeres Duffy, Paul Acket Award winnaar pianist Stefano Bollani, oudgediende Hank Jones en de free-jazz pianist Cecil Taylor.
Het concert van John Zorn‘ s The Dreamers was van een ware schoonheid. Het is niet de muziek van Zorn waarin hij op of over de rand van experimenten slaat, dit in tegenstelling tot zijn andere working bands. In deze formule worden oude cliche’s zoals surf- en filmmuziek, country, psychedelica en zelfs de oosters-mystiek geperfectioneerd. Dit alles vol romantiek, verdriet,subtiliteit en schoonheid. De arrangementen werden uitgevoerd door een band die stond als een huis! Zorn, bedenker van al dit moois, nam alleen de rol van dirigent voor zijn rekening. Zijn bijdrage op de altsax werd niet gemist. Dit omdat de instrumentale bijdragen op verbluffende wijze werden ingevuld door met name meestergitarist Marc Ribot, vibrafonist Kenny Wollesen en de zeer muzikale Joey Baron. Marc Ribot liet de overwegend verraderlijk rustige muzie bij vlagen middels zeer scherpe meeslepende solo’s uit de bocht vliegen. Wollesen soleerde, bij wijze van tegenstelling, ingetogen en lieflijk, meer in lijn met het concept. Bijna als vanzelfsprekend, drumde Joey Baron, ondersteund door Cyro Baptista op percussie, uiterst muzikaal en bracht af en toe tegendraadse ritmes aan.
Meer dan vermeldenswaardig was ook het optreden van de jonge ‘trompet-cat’ Christian Scott. In tegenstelling tot het sluimer zachte optreden in het Bimhuis van afgelopen jaar blies Scott vol en rond. Waar nodig fel dan weer ingetogen Een enthousiaste band bracht in een goede afwisseling hoofdzakelijk eigen nummers, die oorspronkelijk klonken.
Naast Zorn was ook Stefano Bollani’s Visionari, een hoogtepunt van de avond. Alleen de naam al! De Italiaanse pianist Stefano Bollani verwierf faam aan de zijde van trompettist Enrico Rava. Op NSJ excelleerde hij met zijn kwintet. Het repertoire bevat vooral eigen composities en enkele klassieke traditionals. De overwegend door de Jazz gedomineerde muziek is beinvloed door Italiaanse volksmuziek en kamerjazz maar kent ook pure improvisatie en humor. Bollani, soms in zijn droog-komisch presentatie lijkend op de acteur Roberto Begnini, creëert muziek met een persoonlijke touch. Hij schroomt niet ter relativering de ironie binnen zijn muziek te brengen. Overwegend bracht hij, met zijn smaakvol solerende blazers, lyrische spannende muziek vol sfeer in uiteenlopende stemmingen, zwoel en hartverscheurend! Bollani was dan ook de verdiende winnaar van de Paul Acket Award ‘Artist Deserving Wider Recognition’. Dat deze op zeer amateuristische wijze werd overhandigd was welhaast en onbedoeld een miskenning voor dit virtuoze talent. Bollani maalde er niet om en paste er in zijn dankwoord op humoristische wijze een mouw aan.
Het laatste woord van de avond was aan Zorn’s inmiddels klassieke formatie Masada. Deze was speciaal voor NSJ uitgebreid met toetsenist Uri Caine en percussionist Cyro Baptista. Een volledige all star bezetting! Groepsleden Dave Douglas (trompet), Uri Caine en drummer Joey Baron zijn al jarenlang gelauwerde leiders van in verschillende stijlen opererende groepen en projecten. Het was die avond alsof Masada, spannend en dreigend als altijd, door toedoen van Caine en Baptista, bijtijds iets meer luchtigheid in het spel kreeg. Masada volgde het levenspad van de mens in al zijn gedaanten. Het klagende leed, de sehnsucht, de romantiek, het eeuwige verlangen en de wervelende bruiloftsmuziek a la Zorn daalde neer over de zeer enthousiaste zaal. Gevarieerd en uiteraard doorspekt met zijn joodse roots en voorzien van wervelende solo’s, meeslepende ritme’s, dwaalsporen en plotse omwentelingen.
North Sea Jazz duurt nog tot en met 12 juli. Voor meer informatie surf naar www.northseajazz.com
